އުމުރުން ހަވަނަ މަހަކީ ހެދި ބޮޑުވުމުގައި ގިނަ ކުރިއެރުންތަކެއް ފާހަގަވެގެން ދާނެ މަހެކެވެ. ހަށިގަނޑު ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއި، ވަށައިގެންވާ މާހައުލަށް ޝައުގުވެރިކަން އިތުރުވެ ވާހަކަ ދެއްކުމާއި ވިސްނުމުގެ ހުނަރު ތަރައްގީ ވެގެން ދާނެއެވެ. މިއުމުރުފުރާގައި އާންމުކޮށް އަންނަ ބަދަލުތައް ދެނެގަތުމަކީ ކުއްޖާގެ ހެދިބޮޑުވުމުގައި ބެލެނިވެރިންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީ އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ އުމުރާއި ގުޅޭގޮތުން އަންނަ ބަދަލުތަކެއްކަން އެނގިގެން ދާނެކަމެކެވެ.
ޖިސްމާނީ ގޮތުން ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ހަ މަސް ފުރޭއިރު، ގިނަ ކުދިންނަށް އައު ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތައް ކުރުމުގެ ބާރާއި ގުނަވަންތައް ކޯޑިނޭޓް ކުރުމުގެ ގާބިލުކަން އިތުރުވެއެވެ. އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ބަދަލަކީ ދެކޮޅަށް ދެފަރާތައް (އުއްޑުން އަދި ބަންޑުން) ފުރޮޅި ހެދުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބުމެވެ. މިއީ ހަރަކާތްތެރިވުމާއި އަމިއްލައަށް ކަންކަން ކުރަން ދަސްކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ފާހަގަ ކުރެވޭ މުހިންމު އަނެއް ބަދަލަކީ އެކަނި އިށީނދެ އިނުމެވެ. ބައެއް ކުދިންނަށް އަދިވެސް މިކަމުގައި ކޮންމެވެސްވަރެއްގެ އެހީތެރިކަމެއް ބޭނުންވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ގިނަ ކުދިންނަށް މިއުމުރުގައި ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް އަމިއްލައަށް އިށީނދެ އިނދެވޭނެއެވެ. މިކަމުން އަންގައިދެނީ ހަށިގަނޑު ބެލެންސް ކުރުން ރަނގަޅުވަމުން ދާކަމަމެވެ.
އުމުރުން ހަމަހުގައި ހަށިގަނޑުގެ ބޮޑެތި މަސްތަކުގެ ހުނަރުތަކުގެ އިތުރުން، ކުދި މަސްތަކުގެ ހުނަރުތައްވެސް ކުރިއަރައެވެ. ކުދިން އިނގިލިތަކުން “ރޭކިންގ މޯޝަނެއް” (އަތުގެ ހުރިހާ އިނގިއްޔެއް ބޭނުންކޮށްގެން މުށުތެރެއަށްލުން) ބޭނުންކޮށްގެން އެއްޗެހި ނަގައި ހިފަން ފަށައެވެ. އެއް އަތުން އަނެއް އަތަށް ކުޅޭ އެއްޗެހި ބަދަލުކޮށްލުމާއި ފައި އަނގައާ ހަމައަށް ގެނައުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބި، ގުނަވަންތައް ކޯޑިނޭޓްކުރުމުގެ ހުނަރު ރަނގަޅުވެފައިވާކަން ދައްކުވައިދެއެވެ. ކުދިން އަމިއްލަ އަތާއި ފަޔަށް ވަރަށް ޝައުޤުވެރިވެ، އެއްޗެހީގައި އަތްލައި، އަތާއި ފައި ހަރަކާތްކޮށްގެން ތަފާތު ކަންކަން ދަސްކުރަން މަސައްކަތްކުރެއެވެ. މި އުމުރުގައި އާންމުކޮށް ފިރިހެން ކުދިންގެ ބަރުދަން 7.9 ކިލޯގްރާމް އަދި އަންހެން ކުދިންގެ ބަރުދަން 7.3 ކިލޯގްރާމް ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް މި އަދަދުތައް ވަކިވަކި ކުދިންގެ ޖެނެޓިކްސްއާއި ސިއްހީ ކަންތައްތަކަށް ބަލައި ތަފާތުވެދާނެއެވެ.
ސިކުނޑީގެ ތަރައްގީ
މި މަރުހަލާގައި ކަންކަން ބަލާ ހޯދުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން އިތުރުވުމާއި، ސިކުނޑީގެ މަސައްކަތްތެރިކަންވެސް އިތުރުވެގެން ދެއެއެވެ. ކުދިން އެކުދިންގެ އުމުރާއި ގުޅޭ މިންވަރުން، ކަމެއް ކުރުމުން އަކަމުގެ ނަތީޖާއާ ހުންނަ ގުޅުން ދެނެގަންނަން ފަށައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިތުރަށް ފުންކޮށް ވިސްނުމުގެ ހުނަރުތަކުގެ ބިންގާ އެޅިގެންދެއެވެ. އަދި މިއުމުރުގައި، ވަށައިގެން ހިނގާކަންކަމަށް އިތުރަށް ސަމާލުކަންދީ ހަދައެވެ. އަދި ހުރިހާ ހިއްސުތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކަންކަން ހޯދުމާއި، އާނމުކޮށް ކުރާ ކަންތައްތައް ހަނދާނުގައި ބެހެއްޓުމާއި، ދެން ކުރިއަށް ވާނީ ކިހިނެއްކަން ދެނެގަތުން، މިސާލަކަށް ސަމުސަލެއް ކައިރި ކޮށްލުމުން އަނގަ ހުޅުވުން ފަދަ ކަންކަން ކޮށް ހަދާނެއެވެ.
ބަސް ދަސްކުރުމާއި ވާހަކަ ދެއްކުން
ހަ މަހުގައި ކުދިން ބަސް ދަސްކުރުމާއި ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ކުރިއެރުމެއް ދައްކަން ފަށައެވެ. އެކުދިން އަދި ހަގީގީ ބަސްތައް ނުބުނިކަމުގައި ވިޔަސް، ގިނަފަހަރު ވާހަކަ ދެއްކުމާ އެއްގޮތަށް “ބާ”، “ޑާ” ނުވަތަ “މާ” ފަދަ އަޑުތައް ނެރެމުން ދާނެއެވެ. މިފަދަ އަޑުތަކަކީ މުސްތަގުބަލުގައި ބަސް ތަރައްގީވުމަށް މުހިންމު ބިންގަލެކެވެ. ކުދިން ދަސްކުރަނީ ކޮޕީކޮށްގެންނެވެ. އަދި އެކުދިންގެ ވަށައިގެން ދެކެވޭ ވާހަކަތަކުގެ އަޑުތަކާއި ގޮތްތަށް އަބަދުވެސް އަޑުއަހަމުން ގެންދެއެވެ.
ގިނަ ކުދިން އެކުދިންގެ ނަން ކިޔާލުމުން ބޯ އަނބުރާލައި ނުވަތަ އަޑު އިވުނު ދިމާލަށް ބަލަން ފަށައެވެ. ހާއްސަކޮށް އެއީ ދަންނަ އަޑެއް ނަމައެވެ. އަދި އެކުދިން މޫނުމަތިން ފާޅުކުރާ ޝުއޫރުތަކާއި ހަށިގަނޑުގެ ހަރަކާތުން ވެސް މުއާމަލާތު ކުރެއެވެ. ހިނިތުންވުމަކުން، ނުވަތަ ހިތްހަމަ ނުޖެހޭކަން އަންގައިދޭފަދަ ގޮތަކަށް މޫނު ހަދާލުން ނުވަތަ އަތް އުފުލާލައިގެން އެކުދިން އިހްސާސްކުރާ ގޮތް ނުވަތަ ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ދޭހަކޮށްދެއެވެ. ކުއްޖާއާ ގިނަގިނައިން ވާހަކަދައްކައި، ކުރާ ކަންތައްތައް ކިޔައިދީ، އަދި އެކުދިން ނެރޭ އަޑުތަކަށް ޖަވާބުދިނުމަކީ އެކުދިންގެ މުވާސަލާތުގެ ހުނަރުތައް ތަރައްގީވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަންތައްތަކެކެވެ.
ޖަޒުބާތީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ކުރިއެރުން
އުމުރުން 6 މަހުގައި ކުދިން ބެލެނިވެރިންނާއެކު ޖަޒުބާތީ ގޮތުންވަރުގަދަ ގުޅުމެއް އުފައްދަން ފަށައި، އެކުދިންގެ މޫނުމަތިން ޖަޒުބާތުތައް ފާޅުކުރަން ފަށައެވެ. ގިނަފަހަރަށް އެކުދިން ދަންނަ މީހުންނަށް އިސްކަންދޭކަން ސާފުކޮށް ދައްކައި، އަދި ނުދަންނަ މީހުންނާ ދިމާވުމުން ބިރުގަތުމާއި ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަފާނެއެވެ. މިއީ ކުދިންގެ ތަރައްގީގެ މަރުހަލާއެއްގައި އާންމުކޮށް ފެންނަ ކަމެކެވެ. މިއަށް ކިޔަނީ “ސްޓްރޭންޖަރ އެންޒައިޓީ” އެވެ. މިއީ ބެލެނިވެރިޔާ އަކީ އެކުދިންނަށް ރައްކާތެރިކަން ލިބޭ ފަރާތެއްކަން ދަނެގަންނަކަން ދައްކުވައިދޭ ނިޝާނެކެވެ.
މި އުމުރުގެ ކުދިން އެހެން މީހުންނާއެކު ބާއްވާ ގުޅުމުން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރިއަރައެވެ. ހިނިތުންވުމާއި، ހުނުމާއި، އެކި ގޮތްތަށް މޫނު ހެދުންފަދަ ކަންކަން މިކުދިންނަށް ވަރަށް މަޖާކަމަކަށްވެއެވެ. ކުޅުމުގައި އިތުރަށްބައިވެރިވާންފަށައެވެ. އަދި އެހެންމީހުންގެ ސަމާލުކަމާއި ތައުރީފު ލިބޭނަމަ އުފާވެރިކަން ފާޅުކުރެއެވެ. މިއުމުރުގައި ކުދިން ޖަޒުބާތުތައް ކޮޕީކުރަންފަށައެވެ. އެހެންމީހަކު ހީލުމުން އަނބުރާ ހިނިތުންވެލައެވެ. އެހެންކުއްޖަކު ރޯއަޑު އިވުމުން ހާސްވެ ކަންބޮޑުވެއެވެ. މިކަމަކީ އެހެންމީހުންގެ އިހުސާސްތައް ދެނެގަތުމާއި އިޖުތިމާއީ ހޭލުންތެރިކަމުގެ ބިންގަލެވެ.
ކާންދޭން ފެށުން
ހަ މަސްވުމަކީ ކެއުމުގެ ގޮތުން ވަރަށް މުހިންމު މަރުހަލާއެކެވެ. އެއީ އާންމު ގޮތެއްގައި ހަރުކާނާ ތައާރަފުކުރެވޭ ވަގުތެވެ. ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ ޖަމްއިއްޔާއިން ލަފާދެނީ ފުރަތަމަ 6 މަހު ހަމައެކަނި މައިމީހާގެ ގާތުން ކިރުދިނުން ނުވަތަ ފޯމިއުލާ ދިނުމަށްފަހު، މައިމީހާގެ ގާތުން ކިރުދިނުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއެކު ހަރުކާނާ ތައާރަފުކުރުމަށެވެ. ހަރުކާނާ ދޭން ފެށުމުން އިތުރު ކާނާގެ ނިއުޓްރިއެންޓްސް ލިބިދެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ދަނގަނޑުގެބައި ލިބެއެވެ. މިއީ މައިމީހާގެ ގާތުން ދޭ ކިރުން ނުވަތަ ފޯމިއުލާއިން ފުރިހަމައަށް ނުލިބޭ އެއްޗެކެވެ.
ނިދުމުގެ އާދަތައް
އުމުރުން ހަމަހުގައި ނިދުމުގެ އާދަތައް އާންމު ގޮތެއްގައި އެއްގޮތަކަށް ހަމަޖެހެން ފަށައެވެ. ކުދިން އާންމު ގޮތެއްގައި 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި 12 އިން 16 ގަޑިއިރު ނިދާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ރޭގަނޑު ނިދާ ނިދުމާއި ދުވާލު ދެއެއް ނުވަތަ ތިން ފަހަރު ނިދާ ނިދުން ހިމެނެއެވެ. މި އުމުރުގައި ގިނަ ކުދިން ރޭގަނޑު ދިގު ވަގުތުތަކަކަށް ނިދުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައި ވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ބަނޑުހައިވެގެންވެސް ނުހޭލާ 6 އިން 8 ގަޑިއިރަށް ނިދުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައި ވެއެވެ. ނިދުމަށް ވަކި ގަޑިތަކެއް ކަނޑަ އެޅުމަކީ ދަރިފުޅަށްވެސް ނިދާގަޑި ޖެހިއްޖެ ކަމުގެ އިހްސާސް ކުރެވި ނިދުމަށް ތައްޔާރުވާ ކަމެކެވެ.
ކޮންމެ ކުއްޖެއްގެ ނިދުމުގެ ބޭނުންތައް ތަފާތު ނަމަވެސް، ނިދުމުގެ ގަޑިތަކާއި ނިދާ ތަން އެއްގޮތަކަށް ހުރުމާއި، އަރާމުކަމާއި، ރައްކާތެރި ނިދުމުގެ މާހައުލަކީ (ތަންކޮޅެއް ހަރު ގޮދަޑިއެއް ކުޑައެނދުގައި ބޭނުންކުރުން، އެނދުގައި ކުޅޭއެއްޗެއް ނުވަތަ ދޫޖެހިފައިވާ ބެޑްޝީޓްގެ ބައެއް ނެތުން) ދުޅަހެޔޮ ނިދުމުގެ އާދަތަކަށް މުހިއްމު ކަންކަމެވެ.
ދަރިފުޅުގެ ހެދިބޮޑުވުމުގައި އެހީތެރިވެދެވޭނެ ގޮތްތައް
މައިންބަފައިންނާއި ނުވަތަ ބެލެނިވެރިން މި މަރުހަލާގައި ދަރިފުޅުގެ ހެދިބޮޑުވުމަށް އެހީތެރިވުމުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ޓަމީޓައިމް ހެދުމުގެ ސަބަބުން ކުއްޖާގެ ކަރުގެ އަދި ކޮނޑުގެ މަސްތައް ވަރުގަދަވެ، ފިރުކެން ތައްޔާރުވެއެވެ. ލަވަކިޔުމާއި، ކުލަގަދަ ފޮތްތައް ކިޔައިދިނުމާއި، އަޑު އިވޭ ނުވަތަ ދިއްލޭ ކުޅޭ ސާމާނު ބޭނުންކުރުން ފަދަ އިންޓަރެކްޓިވް ކުޅިވަރުތަކުން ކުއްޖާގެ ސިކުނޑި އަދި އިހުސާސްތައް ތަރައްޤީވެއެވެ. އުމުރާ ގުޅޭ އެއްޗެހި ބޭނުންކޮށްގެން ކުދިންނަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެކުދިންގެ ވަށައިގެންވާ މާޙައުލު ދަސްކުރަން ދޫކޮށްލުމުން އަމިއްލައަށް ކަންކަން ކުރަން ދަސްކުރުމާއި އުނގެނުން އިތުރުވެއެވެ.
ކާންދިނުމާއި، ނިދުމާއި، ކުޅުމާ ގުޅޭގޮތުން ދުރާލާ އާދަތަކެއް ހަމަޖެއްސުމުން ކުޑަކުދިންނަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އިހުސާސް ލިބެއެވެ. ވާހަކަދެއްކުމާއި، ބައްދާލުމާއި، އަދި އޯގާތެރިވެ އަޅާލުން ދިނުމުން ކުޑަކުދިންނަށް ރައްކާތެރިކަމާއި ލޯބި ލިބޭކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ. މިއީ އިހުސާސްތަކުގެ ގޮތުން ކުރިއެރުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މި މަރުހަލާގައި ކުއްޖާ އޭނާގެ ވަށައިގެންވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް ދަސްކުރަމުންދެއެވެ. އަދި އެކުއްޖާގެ ކަންކަމަށް ސަމާލުކަންދިނުމަކީ ކުރިއެރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެންމެ ބާރުގަދަ ވަސީލަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ވަސީލަތެވެ.
ހަމަހުގެ މި މަރުހަލާއަކީ ކުއްޖާގެ ކުރިއެރުމުގައި ހަގީގަތުގައިވެސް ވަރަށް ފޯރިގަދަ މަރުހަލާއެކެވެ. ހަރަކާތްތެރިކަމާއި، މުއާމަލާތްކުރުމާއި، އަދި އެހެން މީހުންނާ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމުގައި ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކާއެކު، މި އުމުރުގެ ކުދިން އެކުދިންގެ ވަކި ހާއްސަ ޝަހްސިއްޔަތާއި ކަންކަމަށް އިސްކަންދޭ ގޮތްތައް ދައްކަން ފަށައެވެ. ކޮންމެ ކުއްޖަކުވެސް ކުރިއަރަމުންދަނީ އެކުއްޖެއްގެ އަމިއްލަ ދުވެއްޔެއްގައި ކަމުގައިވީނަމަވެސް، އާންމުކޮށް މިއުމުރުގެ ކުދިން ކުރިއަރަމުންދާ ގޮތްތައް ދެނެގަތުމުން ކުދިންގެ ކުރިއެރުމަށް އެހީތެރިވެދެވެއެވެ. ލޯތްބާއި ސަމާލުކަންދިނުމާއި އަދި އަޅާލުމާއެކު، ދަރިފުޅު ހެދިބޮޑުވުމުގައި އެއް ހަރުފަތުން އަނެއް ހަރުފަތަށް ކުރިއަރަމުންދާނެއެވެ.
